Hoe kies je nieuwe luidsprekers?

Alles wat met luidsprekers en hoofdtelefoons te maken heeft.
Gebruikersavatar
Kilroy
Site Admin
Berichten: 19671
Lid geworden op: 15 sep 2012, 18:26
Locatie: Asper, België
Contacteer:

Hoe kies je nieuwe luidsprekers?

Bericht door Kilroy »

Hoe kies je nieuwe luidsprekers?

Welke luidspreker?

Als je binnen een complete hifi-installatie hét component zou moeten aanwijzen dat de grootste invloed op de klank van de set heeft kom je zonder twijfel bij de luidsprekers terecht. De bron (bijvoorbeeld je streamer) bepaalt in principe de maximaal haalbare geluidskwaliteit (daar zullen we het een andere keer nog wel eens wat uitgebreider over hebben) en de versterker en bekabeling hebben ook zo hun invloed op het geluid, maar de onderlinge verschillen tussen luidsprekers zijn verreweg het grootst.
Afbeelding
Wat is voor jou dan de meest geschikte luidspreker? Waar baseer je je keuze op en hoe weet je dat je een goede keuze hebt gemaakt? Daar willen we je met dit artikel bij helpen.

Als je op zoek bent naar nieuwe luidsprekers kom je er al snel achter dat je zo veel keuze hebt dat je al snel door de bomen het bos niet meer ziet. Luidsprekers komen in soorten en maten en in verschillende werkingsprincipes, en alles heeft zijn invloed op hoe een luidspreker klinkt. En dat niet alleen, ook de praktische toepasbaarheid wordt mede bepaald door de keuzes die de fabrikant bij het ontwerpen van een luidspreker heeft gemaakt. Lezers die al ervaring hebben met het kiezen van luidsprekers of al wat langer met hifi bezig zijn kunnen dit verhaal in principe overslaan, hoewel we denken dat er zelfs voor doorgewinterde liefhebber misschien nog wel wat te leren valt. Wie echter voor het eerst (of na vele jaren jaren van ‘andere prioriteiten’) het glibberige pad van de luidsprekerkeuze bewandelt zal in dit artikel zeker een leidraad naar een weloverwogen keuze vinden.


Wattage? Het is geen gloeilamp!

Een van de hardnekkigste misverstanden over luidsprekers is dat ze een wattage hebben. Ooit schijnt een bekende Nederlandse hifi specialist tegen een klant te hebben uitgeroepen: “Een luidspreker is niet zus en zoveel watt! Het is geen gloeilamp!!”. De waarheid in een notendop. Het is een overblijfsel uit de jaren ’70 en ’80, toen hifi-koopgidsen het ‘wattage’ van luidsprekers als verkoopargument probeerden te gebruiken (of eigenlijk misbruiken). Wat is er dan aan de hand?

Fabrikanten geven (soms, maar steeds vaker niet meer) een aanbevolen versterkervermogen op bij hun luidsprekers. Daarmee zeggen ze in feite iets over de belastbaarheid. Het vermogen dat je je versterker ongestraft naar je luidspreker kunt laten pompen zonder dat deze kapot gaat. Maar in de praktijk gaan luidsprekers bijna nooit stuk van teveel vermogen, maar juist van teveel vervorming. Hoe dat werkt leggen we een andere keer uit, maar je moet weten dat vervorming vooral optreedt als je je versterker (veel) te hard zet. Dan gaat hij een vervormd signaal leveren. Dat kun je trouwens niet alleen meten maar ook horen. Het geluid wordt rafelig en scherp, alsof je een vervormde gitaar hoort. Daarom is het, in tegenstelling tot wat veel mensen nog steeds denken, veel veiliger om een ‘te zware’ versterker op ‘te lichte’ luidsprekers aan te sluiten dan andersom.
Afbeelding
Een versterker die veel vermogen kan leveren heeft vaak ook een grote voeding en meer marge waarbinnen je het volume kunt opschroeven zonder dat het aandeel vervorming in het signaal te groot wordt. Vaak luister je dan al op volumes die burenruzie veroorzaken, terwijl de luidspreker nog geen echt gevaar loopt. Dat betekent overigens niet dat een vrij lichte versterker ‘dus’ een luidspreker-killer is. Er is uiteindelijk maar één manier om ervoor te zorgen dat je luidsprekers niet worden opgeblazen, en dat is je gezonde verstand gebruiken.
Wél de specificaties bekijken...

Hoewel specificaties niet veel zeggen kan het wel verstandig zijn om bij de keuze van nieuwe luidsprekers even goed naar de specificaties van je versterker te kijken. Een vermogen tot ongeveer 50 Watt continu is voor de meeste situaties ruim voldoende, maar als je keuze valt op luidsprekers die een laag rendement of een moeilijke impedantie hebben kan het verstandig zijn om ook over een versterker met een zwaardere en stabielere voeding na te gaan denken.

Dat ‘rendement’ is heel kort door de bocht de hoeveelheid geluidsdruk (weergegeven in de eenheid Decibel) die een luidspreker bij een signaal met een frequentie van 1000 Hz en een vermogen van 1 watt geeft als je er een meter vanaf zit. Een gemiddeld rendement begint bij ongeveer 85 dB. Alles daaronder moet idealiter even vergeleken worden met de gegevens van je versterker. Het is trouwens niet beter of slechter als een luidspreker een hoger of lager rendement heeft, het gaat meer om de elektrische interactie met de versterker. Dáár zullen we het in een later stukje vast ook nog wel eens over hebben.

Een andere factor waar je op moet letten is de (nominale) impedantie van de luidspreker. Fabrikanten geven die vrijwel altijd op in de specificaties van een luidspreker omdat het een belangrijk gegeven kan zijn. De nominale impedantie is niet meer en niet minder dan het gemiddelde van de elektrische weerstand die een versterker ‘ziet’ als hij op een luidspreker is aangesloten. Als er geen weerstand is heb je kortsluiting, en daar kunnen de meeste versterkers niet tegen.

Goed, de nominale impedantie dus. Dat kan globaal een getal tussen de 4 en 8 Ohm zijn. Op zich zegt de nominale impedantie niet alles omdat het een gemiddelde is. De weerstand zal in de praktijk namelijk per frequentie verschillen. Als de weerstand bij lagere frequenties (die veel energie bevatten) onder de 3 Ohm duikt is dat alsnog een moeilijke belasting voor je versterker. Daarom noemen steeds meer luidsprekerfabrikanten ook de minimale impedantie. Is die hoog genoeg dan weet je dat de luidspreker een relatief eenvoudige belasting voor je versterker vormt. De impedantie is misschien nog wel een belangrijker gegeven dan het rendement.


Monitor of Vloerstaand, Tweeweg, Drieweg, Waarheen leidt de weg?

Okee, de basistechniek is behandeld. Een beetje droge kost misschien, maar toch handig om te weten leek ons. Maar los van technische specificaties zijn er natuurlijk veel meer factoren die je keuze bepalen. Als we het uiterlijk van de luidsprekers hier niet zouden noemen was dat een ernstige misser. Want als je de tijd dat je er echt naar luistert heel eerlijk afmeet tegen de tijd dat ze in je kamer staan wordt ‘het oog wil ook wat’ opeens een heel stuk redelijker. Nu valt er over smaak langdurig en hevig te twisten, maar daar schieten we niks mee op. De meeste luidsprekers hebben nu eenmaal een wat ‘dozige’ vorm. Daar ontkom je niet aan, maar in de praktijk slagen fabrikanten er gelukkig steeds beter in om binnen de nauwe kaders van de kastvorm een duidelijk eigen stempel op het design te drukken.
Afbeelding
Vervolgens is er de kwestie ‘monitor of vloerstaand?” Een monitor is een kleinere luidspreker die in principe op een voetje moet worden geplaatst. Je kunt ze wel op de grond zetten, of in een kast wegmoffelen, maar dat is eerlijk gezegd zonde van je geld. Als je dat van plan bent kun je beter een afgeragd setje speakers bij de kringloop gaan kopen, want veel verschil zul je dan niet horen. Maar nu horen we de latente audiofielen al roepen: “dus als je een monitor tóch op een voetje moet zetten, kun je dan niet beter meteen een vloerstaande luidspreker kopen?” Het antwoord daarop is Ja of Nee. Dat hangt namelijk allereerst af van de grootte van de kamer waarin je de luidspreker gaat neerzetten. Kleinere luidsprekers kunnen in een te grote kamer een beetje dunnetjes gaan klinken omdat ze onvoldoende lage tonen produceren. Maar in een kleine kamer kan een vloerstaande luidspreker juist teveel laag geven. Het geluid loopt dan dicht en je hoort meer bas dan wat anders. Ook niet fijn. Er is eigenlijk geen echte vuistregel voor te geven, maar in kamers tot ongeveer 16 vierkante meter zouden wij liever een leuke monitorluidspreker op een mooi voetje neerzetten.

Dan het aantal luidsprekersunits…ook al zoiets. Is een vierwegsysteem met twee basluidsprekers, een middentoner een een tweeter beter dan een tweewegsysteem? Daar gaan we weer: Ja of Nee. Een goed tweewegsysteem kan heel erg uitgewogen klinken, met een prachtig geluidsbeeld en lekker veel dynamiek. Een slecht ontworpen vierwegsysteem kan er echt een potje van maken en rommelig en futloos klinken. Ga er vanuit dat het voor een luidsprekerfabrikant eenvoudiger is om een goed tweewegsysteem te maken dan een goed vierwegsysteem, maar die redenering mag je niet omdraaien. Er zijn genoeg fantastische vierwegsystemen te koop. Het is meer een keuze van de fabrikant dan een keihard verkoopargument. Niet iets om je zorgen over te maken dus.


Het Definitieve Oordeel

Tsja, en dan moet het definitieve oordeel dus afhangen van…de klank! Als je muziek serieus neemt (en wie doet dat nu niet?) zouden alle technische en praktische overwegingen minder belangrijk moeten zijn dan hoe een luidspreker klinkt. De praktijk is wat geduldiger natuurlijk (het oog wil ook wat, weet je nog?), maar een luidspreker kopen zonder te luisteren is alsof je op een soort blind date gaat. De kans dat daar een succesvolle en langdurige relatie ontstaat is niet helemáál nul, maar enige ‘voorbereiding’ is vaak toch echt beter. Oriënteer je dus vooral goed. Lees erover, kijk ernaar, maar luister vooral! Want hoe je het ook wendt of keert, een luistersessie bij een winkel is dan de meest logische stap. Hifigasten werkt hiervoor samen met een aantal uitstekende gastwinkels die graag een afspraak met je willen maken. Als je de stap aandurft om het luisteren in de winkel over te slaan kun je je nieuwe luidsprekers natuurlijk altijd direct in onze webshop kopen, maar bij luidsprekers vanaf pakweg 250 euro per stuk vinden we het eigenlijk verstandiger dat je naar één van onze gastwinkels gaat. Het klinkt misschien raar, maar als dat advies uiteindelijk tot gevolg heeft dat je lang en gelukkig met je nieuwe luidsprekers zult leven, dan zijn wij dik tevreden…
Afbeelding
Bron: HiFi Gasten 27-11-2013

Plaats reactie